Blog

Deze week kreeg ik bezoek van twee beginnende verzamelaars van metaalikonen. Bij een vorig bezoek hadden zij al een paar ikoontjes apart laten leggen, maar zij  wilden toch de hele collectie nog een keer bekijken. Ik haalde alle dozen tevoorschijn en stalde alles uit op een grote tafel. Ik vind dat zelf ook altijd heel leuk, want dan zie ik ook weer alles en samen genieten is dubbel genieten.

Wij bekeken de collectie en de verzamelaars zochten een paar ikonen uit om nader te bekijken om daarna hun definitieve keus te maken. Ik gaf wat commentaar over waarom ik een bepaald stuk mooi vond en ik vertelde wat meer over het thema en andere bijzonderheden. Langzamerhand kwamen zij tot definitieve keuzes. Het is misschien vreemd, maar bij ieder ikoontje dat dan afvalt, voel ik een soort medelijden, ach arm ikoontje, denk ik dan. Nu ook viel een reisikoontje af omdat een paar stukjes emaille verdwenen waren. Ik legde het terug in de doos en op dat moment schoot mij een gebeurtenis te binnen van een aantal jaren geleden.

Ik had een verzameling emaille ikoontjes gekocht. Deze emaille ikoontjes, in Rusland 'Finift' genoemd, werden meestal in Rostov gemaakt. Al aan het eind van de 17e eeuw werd deze techniek van emaille schildering op koper in Rusland toegepast, maar het merendeel van de Finift ikoontjes komt uit de 18e en nog meer uit de 19e eeuw. Ze zijn nogal kwetsbaar en veel zijn er niet van overgebleven. Kortom ik was heel blij met deze verzameling, waarvan alle ikoontjes in een uitstekende staat verkeerden, behalve een kleine Nikolaas, die zo beschadigd was, dat ik hem eigenlijk niet eens ten toon wilde stellen. Ik had de ikoontjes namelijk meegenomen naar een tentoonstelling en was de vitrines aan het inrichten. Wat moet ik nu met dat Nikolaasje, vroeg ik mij af, zal ik het nou wel of niet neerleggen? Ik legde het in de vitrine en stelde een beslissing uit. De tentoonstelling begon en ik was het kleine Nikolaas-ikoontje helemaal vergeten. De volgende dag kwam een wat oudere heer op mij af, mag ik u iets vragen over iets wat in de vitrine ligt. Ik liep met hem mee en hij wees mij op het volledig gebroken ikoontje. Wat moet dat ikoontje hier, vroeg hij. Ja, ik weet het eigenlijk ook niet, zei ik en ik schaamde mij een beetje. Denkt u dat iemand het zou willen kopen? Nee, dat denk ik niet. Mag ik het even in mijn hand houden? Ik gaf het hem, hij keek er liefdevol naar en zei: vindt u het goed, dat ik mij erover ontferm, het feit, dat dit ikoontje zoveel te verduren heeft gehad spreekt mij enorm aan. Ik wilde hem geen geld vragen, maar hij stond erop mij iets te betalen, ik herinner mij niet meer hoeveel. Vaak moet ik aan deze man denken en aan zijn woorden: 'zal ik mij over het ikoontje ontfermen'.

Ik denk af en toe aan deze gebeurtenis en vind het een mooi verhaal om te illustreren, dat behalve de schoonheid en kunstzinnigheid er ook nog andere motieven zijn voor de appreciatie van een ikoon. Meer dan andere schilderkunst, vind ik, hebben ikonen een ziel.